Media toegankelijk maken: een gids voor kunst- en cultuurinstellingen

Multimedia-inhoud is een krachtige manier om je voorstellingen, tentoonstellingen en locatie onder de aandacht te brengen. Maar zonder de juiste toegankelijkheidsfuncties sluit je misschien een aanzienlijk deel van je potentiële publiek uit.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie hebben ongeveer 1,3 miljard mensen (ongeveer 1 op de 6 wereldwijd) te maken met een ernstige beperking. Hieronder vallen 430 miljoen mensen met een gehoorbeperking en 295 miljoen met een visuele beperking.

Voor kunst- en cultuurinstellingen gaat toegankelijkheid niet alleen over het naleven van regels. Het gaat erom dat je creatieve content iedereen bereikt.

Essentiële onderdelen van toegankelijke media

1. Bijschriften

Ondertitels zijn tekstversies van gesproken inhoud en belangrijke geluiden. Ze maken je content toegankelijk voor mensen die doof of slechthorend zijn, maar ze zijn ook handig voor kijkers in rumoerige omgevingen, mensen die een taal aan het leren zijn, of iedereen die informatie beter via tekst verwerkt.

Er zijn drie hoofdtypen bijschriften:

• Ondertiteling: tekst die je zelf kunt in- of uitschakelen
• Open ondertitels: tekst die altijd zichtbaar is en direct in de video is ingebed
• Live ondertiteling: realtime transcriptie voor livestreams en live-evenementen

Om je bijschriften echt effectief te maken, moeten ze:

• Zorg dat je precies synchroon loopt met de audio
• Vermeld wie er aan het woord is als er meerdere mensen tegelijk praten
• Let op belangrijke geluiden buiten de dialoog om, bijvoorbeeld [Dramatische muziek zwelt aan], [Deur slaat dicht]
• Voeg waar relevant muzikale beschrijvingen toe bij kunstvoorstellingen
• Houd de stijl overal consistent

Voorbeeld van toegankelijke ondertitels voor een fragment van een voorstelling:

[Pianosonate nr. 14 klinkt zachtjes op de achtergrond]

SARAH CHEN (artistiek directeur): Ons nieuwe seizoen brengt klassieke en hedendaagse werken samen om een dialoog tussen de eeuwen te creëren.

[Muziek zwelt aan]

[Het publiek applaudisseert enthousiast]

2. Transcripties

Hoewel ondertitels naast videocontent verschijnen, zijn transcripties op zichzelf staande tekstdocumenten die de volledige inhoud van je audio of video weergeven. Deze zijn vooral belangrijk voor podcastafleveringen, audio-interviews of andere content waarbij een gebruiker misschien snel wil doorlezen of naar specifieke informatie wil zoeken.

Goede transcripties moeten:

• Geef een volledige tekstversie van alle gesproken inhoud
• Voeg beschrijvingen toe van belangrijke visuele informatie voor videocontent
• Zorg voor een gestructureerde opbouw met kopjes, alinea’s en vermelding van de spreker
• Zorg dat de informatie beschikbaar is in een downloadbaar, toegankelijk formaat
• Voeg bij langere stukken tijdstempels toe om de navigatie te vergemakkelijken

3. Audiobeschrijvingen

Audiobeschrijvingen geven een gesproken uitleg van belangrijke visuele elementen voor mensen die blind of slechtziend zijn. Deze uitleg beschrijft acties, decors, kostuums, gezichtsuitdrukkingen en andere visuele informatie die niet alleen via de dialoog wordt overgebracht.

Voor het maken van effectieve audiodescripties is het volgende nodig:

• Duidelijke, beknopte beschrijvingen van relevante visuele elementen
• Strategische timing om beschrijvingen tussen dialogen in te passen
• Een neutrale toon die niet interpreteert of uitlegt, maar gewoon beschrijft
• Zorg voor een goede balans tussen het geven van de nodige details zonder je publiek te overweldigen

Praktische toepassing voor locaties

Optredens op video

Opnames van voorstellingen vormen een unieke uitdaging op het gebied van toegankelijkheid, omdat ze vaak complexe visuele en audio-elementen bevatten die een integraal onderdeel van de ervaring vormen.

Bij het maken van toegankelijke video-opnames van voorstellingen:

• Zorg bij het monteren van je video voor zowel totaalbeelden als detailopnames, zodat kijkers de actie goed kunnen volgen
• Zorg voor een goede balans tussen podiumgeluid en close-upgeluid, zodat dialogen en muziek duidelijk te verstaan zijn
• Voeg beschrijvingen van sfeervolle elementen toe aan bijschriften, bijvoorbeeld [Gespannen stilte], [Middeleeuwse volksmuziek]
• Let op belangrijke veranderingen in de enscenering of het decor in de audiodescripties

Hier is een voorbeeld van een toegankelijke audiodescriptie voor een theatervoorstelling:

"Macbeth komt vanaf de linkerkant van het podium op, met een dolk in zijn hand. De verlichting verandert in dieprood als hij de slapende koning nadert. Zijn handen trillen terwijl hij het wapen omhoog brengt."

Deze audiodescriptie geeft belangrijke visuele informatie weer die je helpt de voorstelling beter te begrijpen.

Virtuele rondleidingen en overzichten van locaties

Met virtuele rondleidingen kunnen potentiële bezoekers alvast kennismaken met je locatie voordat ze langskomen. Om deze toegankelijk te maken:

• Zorg voor een duidelijke, beschrijvende tekst die bezoekers wegwijs maakt op de site
• Voeg ook routebeschrijvingen toe, bijvoorbeeld: „Links van de hoofdingang“
• Beschrijf de ruimtelijke relaties tussen verschillende gebieden
• Houd een rustig tempo aan, zodat bezoekers de informatie goed kunnen verwerken

Bijvoorbeeld:

"Als we de grote foyer binnenkomen, doemt de grote trap recht voor ons op. Rechts kijken grote ramen uit op de beeldentuin. De kassa bevindt zich aan de linkerkant, met de toegankelijkheidslift net daarachter."

Promotionele content

Marketingmateriaal leunt vaak sterk op visuele aantrekkingskracht, maar kan toch toegankelijk worden gemaakt:

• Zorg voor een evenwicht tussen visuele en auditieve informatie, zodat de belangrijkste boodschappen via beide kanalen worden overgebracht
• Zorg voor tekstalternatieven voor belangrijke visuele boodschappen
• Overweeg om meerdere versies van promotiemateriaal te maken, afgestemd op verschillende behoeften
• Vermeld altijd toegankelijkheidsinformatie over het evenement of de tentoonstelling die je promoot

Technische vereisten en best practices

Toegankelijkheid van de videospeler

Het platform en de speler die je gebruikt om je multimedia-inhoud te hosten, moeten:

• Zorg voor bedieningselementen die met het toetsenbord te bedienen zijn (zonder muis)
• Zorg voor instelbare afspeelsnelheden
• Ondersteuning voor het aanpassen van bijschriften (grootte, kleur, lettertype)
• Zorg voor bedieningselementen met een hoog contrast die makkelijk te herkennen zijn

Populaire toegankelijke videoplatforms zijn onder andere YouTube en Vimeo, omdat ze allebei ondertiteling en toetsenbordnavigatie ondersteunen. Voor meer gespecialiseerde behoeften kun je spelers als Able Player of OzPlayer overwegen, die speciaal zijn ontworpen met het oog op toegankelijkheid.

Overwegingen met betrekking tot de geluidskwaliteit

Zelfs de beste bijschriften en beschrijvingen kunnen een slechte geluidskwaliteit niet goedmaken. Zorg ervoor dat je multimedia:

• Duidelijke spraak met de juiste microfoonplaatsing
• Evenwichtige geluidsniveaus tussen de luidsprekers
• Zo min mogelijk achtergrondgeluid of echo
• Goede scheiding tussen dialoog, muziek en geluidseffecten

Een workflow creëren waarin toegankelijkheid voorop staat

Behandel toegankelijkheid niet als iets wat je er achteraf bij doet, maar bouw het in je contentcreatieproces in:

Plan voor toegankelijkheid

• Houd rekening met ondertiteling en beschrijvingen in je budget en planning
• Houd rekening met toegankelijkheidsbehoeften bij het schrijven van scripts en het maken van storyboards
• Maak tijd vrij voor kwaliteitscontroles en gebruikerstests

Maak consistente sjablonen

• Stel stijlgidsen op voor bijschriften en beschrijvingen
• Maak standaardkaders voor transcripties
• Zorg voor een consistente opmaak in al je content

Bekijk en test het grondig

• Test je content met schermlezers
• Bekijk de video zonder geluid om te zien hoe duidelijk de ondertiteling is
• Luister zonder beeld om de audiodescripties te beoordelen
• Vraag indien mogelijk om feedback van gebruikers met een beperking

Train je team

• Zorg ervoor dat makers van content de toegankelijkheidseisen begrijpen
• Bied hulpmiddelen en richtlijnen aan voor het maken van toegankelijke content
• Deel succesverhalen en best practices

Extra aandachtspunten voor inhoud over kunst en cultuur

Gebarentaalvertolking

Voor sommige leden van de dovengemeenschap is gebarentaal hun eerste taal, en zij geven misschien de voorkeur aan gebarentaalvertolking boven ondertiteling.

• Overweeg om gebarentaalvertolking toe te voegen aan belangrijke promotievideo’s of belangrijke aankondigingen
• Zet de tolk op een duidelijk zichtbare plek in beeld
• Zorg ervoor dat de tolk goed verlicht is en kleding draagt die contrasteert met zijn of haar huidskleur
• Als je publiek internationaal is, overweeg dan om zowel regionale als internationale gebarentalen op te nemen

Inhoudswaarschuwingen en meldingen

Sommige multimedia-inhoud kan elementen bevatten die epileptische aanvallen of andere bijwerkingen kunnen veroorzaken:

• Voeg waarschuwingen toe voor content met knipperende lichten of stroboscoopeffecten
• Zet er een waarschuwing op over hard geluid of mogelijk schokkende inhoud
• Geef gebruikers de mogelijkheid om mogelijk problematische secties over te slaan

Meertalige toegankelijkheid

Als jouw locatie een diverse gemeenschap bedient:

• Zorg voor ondertitels en transcripties in meerdere talen
• Overweeg vertalingen van voice-overs voor audiodescripties
• Zorg voor taalkeuzemogelijkheden die makkelijk te vinden en te gebruiken zijn

Meer dan alleen naleving

Je multimedia toegankelijk maken gaat niet alleen om het voldoen aan wettelijke vereisten. Het gaat om het creëren van inclusieve ervaringen die laten zien dat je locatie zich inzet voor alle doelgroepen. Toegankelijke content komt vaak iedereen ten goede, niet alleen mensen met een beperking, doordat het meerdere manieren biedt om met je content om te gaan.

Door deze werkwijzen toe te passen, bereik je een breder publiek en laat je tegelijkertijd in alles wat je doet de waarden van je locatie – inclusie en toegankelijkheid – zien.

Onthoud dat toegankelijkheid een voortdurend proces is, geen einddoel. Begin bij de basis, vraag advies aan mensen met een handicap die hier zelf ervaring mee hebben, en blijf je aanpak verbeteren om ervoor te zorgen dat je digitale content net zo toegankelijk is als je fysieke ruimte.

Laten we cultuur voor iedereen toegankelijk maken

1. Wil je je website toegankelijker maken?
   Alle klanten CultureSuite kunnen tegen gereduceerde tarieven gebruikmaken van onze uitgebreide toegankelijkheidsaudit. Neem gewoon even contact op om je interesse kenbaar te maken, dan zorgen we dat je aan het programma kunt deelnemen. Neem contact op.
2. Heb je advies nodig over toegankelijkheid voor jouw locatie?
   ‍Alsje nog geen klant bent CultureSuite , raden we je aan contact op te nemen met onze vertrouwde partners op het gebied van toegankelijkheid in jouw regio. Voor locaties in Nederland en België kun je contact opnemen met Digitaal Toegankelijk. Locaties in het Verenigd Koninkrijk kunnen contact opnemen met Accessible by Design.
3. Wil je zien hoe Culturesuite werkt?
   We zijn er trots op hoe makkelijk we het voor locaties maken om hun website te beheren. Daarom vertrouwen evenementenlocaties over de hele wereld op CultureSuite. Boek een persoonlijke demo.‍
4. Wil je met ons samenwerken?
   ‍Alsje een technologieleverancier, ontwerpbureau of toeleverancier bent voor de kunst- en cultuursector, horen we graag van je. Neem hier contact met ons op.
5. ‍Wil je meer weten over digitale tools voor evenementenlocaties?
   Ontdek onze branche-inzichten en deskundig advies via onze artikelen, evenementen en webinars, op Spotify, ons YouTube-kanaal of schrijf je in voor onze nieuwsbrief.